HomeDocumentatieArtikelen en studiesEin Karim, het thuisland van de Voorloper
Documentatie

Ein Karim, het thuisland van de Voorloper

Tags: Geloof, Heilig Land
Het dorpje Ein Karem ligt zo'n 6 km ten westen van de Oude Stad, in een buitenwijk van het huidige Jeruzalem. De gebouwen van licht gekleurde steen spreiden zich trapsgewijs uit over enkele loofrijke heuvels waar pijnbomen en cipressen afgewisseld worden door terrassen met wijnstokken en vruchtbare olijfbomen. Ten tijde van de Heer was dit waarschijnlijk een Levietenstad. De nabijheid van de Tempel vergemakkelijkte de verplaatsingen die ze iedere zes maanden moesten doen om hun Tempeldienst te gaan verrichten. Volgens oude overleveringen bevond het huis van Zacharias en Elisabet zich in dit dorp; hier zou Onze Lieve Vrouw naartoe zijn gegaan toen zij zich, na de ontvangst van de boodschap van de engel Gabriel in Nazareth, snel op weg begaf naar de bergen, naar een stad van Juda (Lc 1, 39); en toen drie maanden later voor Elisabet de tijd van de geboorte aangebroken was (Lc 1, 57), zou hier Johannes de Doper geboren zijn.

De herinnering aan deze feiten, die door de H. Lucas verteld zijn, wordt heden ten dage in twee kerken levend gehouden: de kerk van de Visitatie, die zich op een hoge afgelegen plaats bevindt, van het dorp uit naar het zuiden, voorbij een bron die de inwoners sinds onheuglijke tijden van water heeft voorzien; en de kerk van de H. Johannes de Doper, beschouwd als zijn geboorteplaats, die in het centrum van de plaats oprijst. Beide kerken zijn sinds de 17e eeuw eigendom van de Custodie van het Heilig Land.

De kerk van de Visitatie
“Maria ging het huis van Zacharias binnen en groette Elisabet. Zodra Elisabet de groet van Maria hoorde, sprong het kind op in haar schoot; Elisabet werd vervuld met de heilige Geest en riep met luide stem uit: 'Gij zijt gezegend onder de vrouwen en gezegend is de vrucht van uw schoot. Waaraan heb ik het te danken, dat de moeder van mijn Heer naar mij toe komt? Zie, zodra de klank van uw groet mijn oor bereikte, sprong het kind van vreugde op in mijn schoot. Zalig zij die geloofd heeft, dat tot vervulling zal komen wat haar vanwege de Heer gezegd is.' ”(Lc 1, 40-45)

Men bereikt de kerk van de Visitatie via een steil pad aangelegd met traptreden waarboven men uitkijkt over Ein Karem en omgeving. Boven aan de helling is het gebied afgebakend door een mooie poort, die toegang geeft tot een brede binnenplaats; aan de linkerkant is een van de wanden van het heiligdom bekleed met een mozaïek dat de H. Maria voorstelt op reis vanuit Nazareth, op de rug van een ezel en omringd door engelen; aan de rechterkant, dichtbij de deur, toont een beeldhouwwerk de begroeting van de twee vrouwen; daarachter is de muur in allerlei talen beschreven met het Magnificat, het loflied dat Maria uitriep:

Het Magnificat
“Mijn hart prijst hoog de Heer,
Van vreugde juicht mijn geest om God, mijn redder;
Daar Hij welwillend neerzag op de kleinheid van Zijn dienstmaagd.
En zie, van heden af prijst elk geslacht mij zalig,
omdat aan mij zijn wonderwerken deed Die machtig is,
en heilig is Zijn Naam.
Barmhartig is Hij van geslacht tot geslacht,
voor hen die Hem vrezen.
Hij toont de kracht van Zijn arm;
slaat trotsen van hart uiteen.
Heersers ontneemt Hij hun troon,
maar verheft de geringen.
Die hongeren overlaadt Hij met gaven,
en rijken zendt Hij heen met lege handen.
Zijn dienaar Israël heeft Hij zich aangetrokken,
gedachtig zijn barmhartigheid voor eeuwig
jegens Abraham en zijn geslacht,
gelijk Hij had gezegd tot onze Vaderen.” (Lc 1, 46-55)
“Mijn hart prijst hoog de Heer,
Van vreugde juicht mijn geest om God, mijn redder;
Daar Hij welwillend neerzag op de kleinheid van Zijn dienstmaagd.
En zie, van heden af prijst elk geslacht mij zalig,
omdat aan mij zijn wonderwerken deed Die machtig is,
en heilig is Zijn Naam.
Barmhartig is Hij van geslacht tot geslacht,
voor hen die Hem vrezen.
Hij toont de kracht van Zijn arm;
slaat trotsen van hart uiteen.
Heersers ontneemt Hij hun troon,
maar verheft de geringen.
Die hongeren overlaadt Hij met gaven,
en rijken zendt Hij heen met lege handen.
Zijn dienaar Israël heeft Hij zich aangetrokken,
gedachtig zijn barmhartigheid voor eeuwig
jegens Abraham en zijn geslacht,
gelijk Hij had gezegd tot onze Vaderen.”
(Lc 1, 46-55)


In de kerk van de Visitatie  wordt de verheerlijking van Onze Lieve Vrouw afgebeeld door de eeuwen heen.  Foto: Alfonso Puertas
In de kerk van de Visitatie wordt de verheerlijking van Onze Lieve Vrouw afgebeeld door de eeuwen heen. Foto: Alfonso Puertas
De archeologische opgravingen hebben aangetoond dat de christelijke eredienst op deze plaats teruggaat tot de Byzantijnse periode; tegelijkertijd lijkt het erop dat men hier tot de komst van de kruisvaarders de herinnering zou hebben bewaard aan een latere gebeurtenis, opgetekend in het Proto-evangelie van de H. Jacobus, een apocrief geschrift uit de 2e eeuw: de vlucht van de H. Elisabet met haar zoon, om hem te redden van de moord op de kinderen van Bethlehem en het hele gebied bevolen door Herodes (Mt 2, 16). De gedachtenis aan deze overlevering wordt bewaard in de crypte van de kerk, die toegankelijk is vanaf de binnenplaats. Het gaat om een rechthoekige kapel met een oude grot, die voor de eredienst is geschikt gemaakt. De crypte is afgesloten met een stenen gewelf en bevat achter in een put die door een bron wordt gevoed. Rechts van de galerij wordt in een nis een stukje rots vereerd als zijnde de schuilplaats van de H. Johannes de Doper.

De kerk van de Visitatie, die in 1940 voltooid is, staat boven de crypte, in dezelfde ruimte waar ook de kruisvaarders in de 12e eeuw een kerk hadden gebouwd. De gebruikelijke ingang gaat via een buitentrap die op de binnenplaats begint en over een tuin leidt. Binnen tonen de afgebeelde motieven de verheerlijking van Onze Lieve Vrouw door de eeuwen heen: Maria Middelares bij de bruiloft van Cana; de H. Maagd, onze toevlucht, die de gelovigen onder haar mantel beschermt; de verkondiging van haar goddelijk moederschap op het concilie van Efese; de verdediging van haar Onbevlekte Ontvangenis door de zalige Duns Scotus; en haar voorspraak als hulp van de christenen in de Slag bij Lepanto.


De kerk van de H. Johannes de Doper
“Voor Elisabet brak het ogenblik aan, dat zij moeder werd; zij schonk het leven aan een zoon.
Toen de buren en de familie hoorden, hoe groot de barmhartigheid was die de Heer aan haar had betoond, deelden zij in haar vreugde. Op de achtste dag kwam men het kind besnijden en ze wilden het naar zijn vader Zacharias noemen. Maar zijn moeder zei daarop: 'Neen, het moet Johannes heten.' Zij antwoordden haar: 'Maar er is in uw familie niemand die zo heet.' Met gebaren vroegen zij toen aan zijn vader, hoe hij het wilde noemen. Deze vroeg een schrijftafeltje en schreef er op: 'Johannes zal hij heten.' Ze stonden allen verbaasd.” (Lc 1, 57-63).

Het heiligdom van de H. Johannes de Doper vanuit de lucht. Foto : Israel Tourism (Flickr)
Het heiligdom van de H. Johannes de Doper vanuit de lucht. Foto : Israel Tourism (Flickr)
De kerk van de H. Johannes de Doper is gebouwd op de plaats die de overlevering identificeert met het huis van Zacharias en Elisabet, waar dus ook de Voorloper geboren is. Zoals in het heiligdom van de Visitatie zijn ook hier de muren bedekt met een hymne, die hier voor het eerst geklonken heeft, het Benedictus, opgeschreven in verschillende talen:

Het Benedictus
“Geprezen zij de Heer, Israëls God:
Want genadig zag Hij neer en verloste zijn volk.
Hij heeft ons verwekt een reddende kracht,
in het huis van David, zijn dienaar,
zoals Hij van oudsher voorzegd heeft
bij monde van zijn heilige profeten;
tot redding uit de macht onzer vijanden
en uit de hand van al die ons haten.
Zo was Hij aan onze vaderen barmhartig
en indachtig zijn heilig verbond,
de eed die Hij Abraham zwoer, onze vader:ons te geven,bevrijd uit de macht van de vijand zonder vrees Hem te dienen, rechtvaardig en heilig
voor zijn aanschijn al onze dagen.
En gij, kind, profeet van de Allerhoogste
zult gij worden genoemd, want voorafgaan zult gij aan de Heer
en zijn wegen bereiden, en zijn volk de redding doen kennen, de vergiffenis van hun zonden, dank zij de milde erbarming van onze God, waarmee Hij, gelijk de opgaande zon aan de hemel,neerzag op ons en verscheen aan hen die in het duister en de schaduw des doods zijn gezeten, om onze voeten te richten op de weg van de vrede”.

(Lc 1, 68-79)

Achter het altaar wordt de geboorteplaats vereerd van de H. Johannes de Doper. Foto: Alfonso Puertas.
Achter het altaar wordt de geboorteplaats vereerd van de H. Johannes de Doper. Foto: Alfonso Puertas.
Het huidige heiligdom heeft de structuur behouden van het kruisvaardersgebouw uit de 12e eeuw; dat op haar beurt rekening moest houden met een eerder bouwwerk, van byzantijnse oorsprong. De vereiste restauraties tussen de 17e en de 20ste eeuw hebben het gebouw niet alleen verstevigd, maar het ook verrijkt en aanleiding gegeven tot waardevolle archeologische studies. Het gaat om een kerk met drie schepen en een koepel in de kruising, met een uitgehouwen grot in de absis aan de noordkant. Het maakte ongetwijfeld deel uit van een Hebreeuwse woning uit de 1e eeuw: volgens de overlevering het huis van Zacharias; onder het altaar geeft een inscriptie in het Latijn aan, dat hier de H. Johannes de Doper geboren werd: Hic Praecursor Domini natus est.. (Hier is de Voorloper van de Heer geboren.)

Vreugdevol Mysterie
«De sfeer waarmee de evangelische episode van de Visitatie doordrenkt is, is de vreugde: het mysterie van de Visitatie is een blij mysterie. Johannes de Doper juicht van vreugde in de schoot van de H. Elisabet; deze, vol vreugde over de gave van het moederschap, barst uit in zegeningen van de Heer; Maria heft het Magnificat aan, een hymne die helemaal overstroomt van vreugde over de Messias. Maar wat is de mysterieuze verborgen bron van deze vreugde? Het is Jezus, die Maria al ontvangen heeft door de inwerking van de H. Geest, en die al een begin maakt met datgene te verslaan wat de reden is van de angst, van de beklemming, van de droefheid: de zonde, de meest vernederende slavernij voor de mens.»
(Heilige Johannes Paulus II, Homilie 31-5-1979)

Onze eigen ervaring en die van anderen leert dat men zich niet goed voelt, ver van God, in een egoïstische levenswijze, en dat het daarentegen een bron van vreugde is om dichter bij de Heer te komen, Hem in onszelf en onder ons aanwezig te zien als een vriend, een broer, die ons begeleidt en verlicht in onze streven om de wil van de Vader te vervullen. «Weest nooit bedroefde mannen of vrouwen – waarschuwde Paus Franciscus enkele dagen na zijn verkiezing-. : een christen mag dat nooit zijn. Laat je nooit overwinnen door de ontmoediging. Onze vreugde is niet iets dat voortkomt uit het bezit van zoveel dingen, maar uit het feit dat wij een persoon hebben ontmoet, Jezus, die onder ons verblijft; uit de zekerheid dat we met Hem, nooit alleen zijn, ook niet op de moeilijke momenten en ook niet wanneer onze levensweg met problemen en hindernissen te maken krijgt die onoverkomelijk lijken, en het zijn er zoveel!» (Paus Franciscus, Homilie 24-3-2013)

Tegenover het gevaar van de ontmoediging, die kan ontstaan door de tegenslagen van buiten of – misschien nog vaker – door de constatering van onze persoonlijke ellende, zal een raad van de H. Jozefmaria dienen om ons geloof te verlevendigen: “Wees eenvoudig. Open je hart. Zie, er is nog niets verloren. Je kunt nog doorgaan, en wel met meer liefde, meer genegenheid, meer sterkte. Neem je toevlucht tot het goddelijk kindschap; God is immers je allerliefste Vader. Dit is jouw zekerheid, de bodem waar je voor anker kunt gaan, ongeacht wat er aan de oppervlakte van de levenszee moge gebeuren. En je zult vreugde, sterkte, optimisme vinden, en de overwinning!”
(De Kruisweg, 7e statie, punt 2).

“Bewust van ons kindschap Gods zullen wij, met apostolische ijver, de noodzaak voelen anderen aan te steken met ons geluk, licht te geven aan de zielen, opdat velen niet in de duisternis blijven, maar de paden volgen die naar het eeuwig leven leiden”. (De Smidse, 1)
Want, “Het is de plicht van iedere christen om in alle milieus van de wereld vrede en geluk te brengen, in een kruistocht van vastberadenheid en blijdschap die zelfs verlepte en verdorven harten kan raken en tot Hem kan brengen”. (De Voor, 92)

“Bij het immense panorama dat voor ons open ligt, bij deze prachtige en enorme verantwoordelijkheid voor de zielen, kan de gedachte bij je opkomen – wat mij ook vaak gebeurt -: al dat werk, met mij? Met mij, terwijl ik niets voorstel? Laten we dan het evangelie opslaan en ons voor ogen halen hoe Jezus de blindgeborene geneest: met slijk, gemaakt van het stof der aarde en van speeksel. Dat is het geneesmiddel dat een paar blinde ogen het licht geeft! Dat zijn jij en ik. In het besef van onze zwakheid en van onze nietigheid zijn wij – met Gods genade en onze goede wil – een geneesmiddel! Een geneesmiddel dat licht brengt, dat kracht geeft aan anderen en aan onszelf”
(De Voor, 370)


Gerelateerde documenten

Video

Een leven van geloof

Wanneer ze hem vragen te leren een groter geloof te hebben, dan nodigt de heilige Jozefmaria hen uit dit aan de hand van het evangelie te ontdekken

Documenten

Getuigenissen